ترجمه اخبار تركيه:ازل آکاي از کارگردانان نام آشناي ترکيه است که قصد دارد فيلمي با موضوع مولانا بسازد 

 ازل آکاي از کارگردانان نام آشناي ترکيه است که قصد دارد فيلمي با موضوع مولانا جلال الدين بلخي بسازد. آکاي 47 ساله در دانشگاه ويلانو ي آمريکا تحصيلات تئاتر را پشت سر گذاشته است.

وي تاکنون در نقش تهيه کننده، کارگردان يا دستيار فيلمهاي فراواني را به صحنه برده است که از جمله آنها مي توان به "ساختن کشتي از پوست خربزه"، "کجائي فيروزه" و فيلم تاريخي "حاجي وعد کاراگؤز چرا مرد؟" اشاره نمود.

حضور در يک مراسم سخنراني ايشان فرصتي بود تا با ازل آکاي در مورد فيلم در دست تهيه اش با عنوان "جلال رومي" مصاحبه کنم.

بعد از سخنراني به سراغ او رفتم و درخواست کردم در مورد موضوع فيلم در دست آينده اش با مضمون مولانا با او گفتگو کنم.صميمانه قبول کرد، دوربين وخودکار را که حاضر داشتم در آوردم و شروع کر ديم.

ديد ستايشگر او نسبت به سينماي ايران و واقع بيني اش قابل تحسين بود. يک ساعتي نشستيم و در مورد مولانا با او صحبت کرديم. در آينده اي نزديک قصد دارد فيلمي با عنوان جلال رومي را با حضور دانيل دي ليويس بازيگر نام آشنا و مشهور انگليسي فيلم دار و دسته نيويورکي کليد بزند. از سينماي ايران مخملباف و قاسم خاني را مي شناسد و سينماي ايران را جهاني مي داند. در بعضي جاها مصاحبه – در موضوع مولانا - اندکي چالشي شد که به هر ترتيب جلوي چالش از سوي دو طرف گرفته شد!

با توجه به موضوع فيلم، گورسل کورات سناريست اين فيلم نيز در اين مصاحبه ما را همراهي مي کرد:

آقاي آکاي نظر شخصي تان در مورد مولانا چيست؟ از نظر شما مولانا بيشتر شاعر است يا انديشمند؟
آکاي: مولانا بيش از آنکه شاعر باشد يک متفکر است، در واقع تفکر و انديشه است که او را به دنياي شعر پرتاب مي کند. متأسفانه اکنون حکومتها بجاي آنکه مولانا را و تفکر او را رواج دهند مولانا ستيز شده اند. انديشه هاي مولانا اکنون تنها در رقص سماع خلاصه شده است و بس. در حالي که تفکر مولانا بسيار فراتر از آن چيزي است که الان شاهد ان هستيم.

- ساختن فيلمي در مورد يک انديشمند با ابعاد جهاني همچون مولانا و کلا سينمايي کردن انديشه يا شعر کار آساني نيست، چگونه مي خواهيد اين مشکل را حل کنيد؟

آکاي: مولانا يک نقطه عطف در زندگي اش دارد. اين نقطه عطف به شخصه اهميت بسياري براي من دارد. آنهم آشنايي مولانا با شمس است. در واقع مولاناي قبل از آشنايي با شمس با مولاناي بعد از آشنائي اش با شمس زمين تا آسمان فرق دارد. نقطه عطف فيلم نيز اين بخش از زندگي مولاناست. تصوف و عرفان مولانا بعد از آشنايي با شمس شکل مي گيرد. در واقع داستان سرگذشت مولانا حقيقتا يک تراژدي است شبيه آنچه که در تراژدي هاي يونان مي بينيم. سير وقايع تاريخي زمان مولانا و سير تحول روحي او در قونيه آن زمان دستمايه بسيار خوبي براي پردازش سوژه است که ما از آن بهره خواهيم برد. ضمن آنکه ما در اين فيلم يک جدال فکري را شاهد هستيم و فراق و وصال شمس و مولانا و در کنار آن مرگ کيميا خاتون، سوگلي علاءالدين کيقباد.

گورسل کورات(سناريست): فيلم «جلال رومي» تلفيقي از وقايع زمان حضور مولوي در قونيه بخصوص در زمان آشنائي اش با شمس خواهد بود. پرداختن به شخصيتهاي علاء الدين کيقباد، کيميا خاتون و شمس از موضوعات مهم فيلم هستند. در کنار شخصيت مولانا وقايع تاريخي آن زمان نيز سوژه فيلم است.

- پس به نظر شما علت عمده اي که مولانا مولانا شد تأثير و حضور شمس بوده است و موضوع اصلي فيلم هم همين است؟

آکاي: هم بله و هم نه، مولانا قبل از شمس هم مولانا بود. اما بعد از آشنايي با شمس به مرحله ديگري از زندگي رسيد. ديد جديدي پيدا کرد. در واقع ما با دو مولانا روبرو هستيم، اولي مولاناي قبل از شمس و دومي مولاناي بعد از شمس

گورسل کورات: ما در سراسر اشعار و حکايات مولانا با استعارات و تمثيل هاي عرفاني روبه رو هستيم. نماد عدد شش، رواق، 6 گوشه يا زاويه و... نمونه هاي فراواني از اين دست در زندگي مولانا وجود دارد که در کنار فلسفه، بيان تصويري هم دارند. آنچه که براي من به عنوان سناريست مهم است سينمايي کردن اين نمادهاست.

- آقاي آکاي فيلم از چه زماني کليد خواهد خورد؟
آکاي: فيلمنامه تقريبا تا يک ماه ديگر کامل مي شود و بعد از آن مراحل پيش توليد فيلم شروع خواهد شد.

- بازيگران تمام نقش ها اهل ترکيه هستند؟
آکاي: بازيگران فيلم «جلال رومي» به غير از بازيگر نقش شمس از ترکيه هستند

- براي نقش شمس چه کسي را در نظر گرفته ايد؟
آکاي: با توجه به آنکه شمس از محيطي خارج از فضاي قونيه مي آيد و براي وجهه جهاني بخشيدن به فيلم در نظر دارم از «دانيل دي لويس» بازيگر بريتانيايي فيلمهاي « دار و دسته نيويورکي ها» و « پاي چپ من» در نقش شمس تبريزي استفاده کنم.

- براي لوکيشن هاي فيلمتان آيا به ايران يا افغانستان هم سفر خواهيد کرد؟
آکاي: نه، فيلم به زمان حضور مولانا در قونيه مي پردازد و در آن شهر فيلم برداري خواهد شد. البته قونيه آن زمان نيز محل تلاقي فرهنگ ها و زبان هاي گوناگون بوده است. پيشينه تاريخي رومي آن شهر، تأثير زبان و ادب فارسي در قونيه و نيز حضور ترک ها به عنوان ساکنان قونيه از وجوهي است که قونيه را به يک شهر چند فرهنگي در زمان حضور مولانا تبديل کرده است.

- بودجه فيلم چقدر است و از کجا تأمين خواهد شد؟
آکاي: اين فيلم بودجه اي کلان خواهد برد. اما با توجه به اهميت موضوع فيلم سازمانهاي داخلي و بين المللي زيادي تمايل دارند در اين فيلم سرمايه گذاري کنند.

- اين سئوال در واقع شايد پرسش بسياري از ايرانيان باشد. آنها اعتقاد دارند که مولانا ايراني است و زبان شعري مولانا نيز فارسي است. به نظر شما مولانا متعلق به کدام فرهنگ است؟ با توجه به آنکه اشعار مولانا به فارسي است اما از سوي ديگر مولانا حداقل به عنوان يک شاعر شيعه مطرح نيست. مليت مولانا چيست؟

آکاي: ببينيد مولانا متعلق به هرکسي است که او را از آن خود مي داند. مولانا متعلق به يک کشور خاص نيست. اما طبيعي ست که دوست داران مولانا کساني هستند که به ترويج انديشه هاي او اهتمام کنند.

يک داستاني در اين مورد بگويم. فرض کنيم مادري فرزندي را به دنيا مي آورد و او را رها مي کند. کودک از سوي يک نامادري بزرگ مي شود و بعد از مدتها، مادر اصلي پيش قاضي شکايت مي برد تا دوباره فرزندش را در آغوش بگيرد. قاضي حکم مي دهد که هرکدام از مدعيان از دو طرف کودک بگيرند و هر يک که پرزورتر باشد بچه را تصاحب مي کند. در اينجا مادر واقعي چون مي خواهد بچه اش را تصاحب کند و تمام زورش را مي زند، اما نامادري چون يک عمر با کودک بوده است دلش به رحم مي آيد و بچه را رها مي کند. در اينجا قاضي قطعا به نفع نامادري حکم خواهد داد. همان نامادري اي که عمرش را به پاي بزرگ کردن بچه فدا کرده است.

- اما در داستانهاي ما مادرواقعي دلش به رحم مي آيد و بچه را رها مي کند!
آکاي: اشتباه برداشت نشود. منظور من آنست که هر کسي مولانا را ارج نهد و به انديشه هايش احترام بگذارد دوست دار واقعي مولانا اوست.

گورسل کورات: ببينيد مهم تفکر است. به نظرم در مورد متفکران نه مليت مهم است، نه زبان و نه مذهب. ضمن آنکه مولانا عليرغم آنکه سني بود تفکرات عرفاني و صوفيانه داشته است. متفکران متعلق به يک خاک خاص نيستند. دعوايي که بر سر مليت مولانا هست درباره افرادي مثل اسپينوزا، ناباکوف و افراد ديگر رخ نمي دهد. به عنوان مثال آيا مي توانيم اسپينوزا را که يکي از بزرگترين نمايندگان پانته ئيزم است منحصر به يک کشور خاص بکنيم؟ مفهوم وطن براي مولانا يک مفهوم جهاني است. وگرنه قبول دارم که اشعار مولانا به فارسي است و نقش مهمي در ادبيات فارسي دارد. شخصيت هاي جهاني را نمي توان در مرزهاي جغرافيايي کنوني محدود کرد. ضمن آنکه هر کشوري مي تواند به آن شخصيت مباهات کند.

به عنوان آخرين سئوال، وضعيت سينماي ترکيه چگونه است؟
آکاي: سينماي ترکيه بعد از يک دوره اوج در دهه 70 ميلادي وارد دوران فرود خود شد. به عنوان مثال در سالهاي آغازين آن دهه در ترکيه 50 ميليون نفري، ساليانه بيش از 250 ميليون بليت سينما به فروش مي رفت. اما بعد از آن دوران سينماي ترکيه به قهقرا رفت. طي چند سال گذشته سينماي ترکيه دوباره جان گرفته است. ساليانه 30 ميليون نفر به سينما مي روند. از 56 فيلم توليد شده در سال گذشته به جرأت مي توانم بگويم 20 فيلم داراي ارزش هاي هنري فراوان بوده اند و اين نويد يک آينده خوب را براي سينماي ترکيه مي دهد.